Latest
Video
07 ақпан 2026
Тірі мұра | БҰҰ
Көбірек мәлімет алу
Сөз
29 қаңтар 2026
Әлеуметтік диалог және еңбек дауларын шешу мәселелері бойынша үшжақты жоғары деңгейдегі дөңгелек үстелде БҰҰ-ның Қазақстандағы Тұрақты үйлестірушісі Саранго Раднарагча ханымның сөзі
Көбірек мәлімет алу
Video
28 қаңтар 2026
Жастар, күш пен мүмкіндіктер — Жастар істері жөніндегі Бас хатшының көмекшісі Фелипе Паульермен сұхбат| Awake at Night
Көбірек мәлімет алу
Latest
Тұрақты даму мақсаттары Қазақстан
The UN system in Kazakhstan stands firmly in support of the country’s aspiration to join the ranks of the 30 most developed countries of the world by achieving the OECD standards. We remain convinced that the 2030 Global Agenda for Sustainable Development and its 17 SDGs are an excellent instrument that can help Kazakhstan to effectively achieve its development aspirations as articulated in Strategy 2050 and the subsequent reform agenda.
Жарияланым
15 қаңтар 2026
Қазақстан үшін 2026–2030 жж. арналған БҰҰ Тұрақты даму бойынша Ынтымақтастықтың негіздемелік бағдарламасы
Қазақстан үшін 2026–2030 жылдарға арналған Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму бойынша Ынтымақтастықтың негіздемелік бағдарламасы (Бағдарлама) – тұрақты дамуға жетуді жеделдетуге арналған батыл әрі трансформациялық бағдарлама. Ұлттық басымдықтар мен Тұрақты даму жөніндегі 2030 күн тәртібіне негізделген бұл Ынтымақтастықтың негіздемелік бағдарламасы БҰҰ Елдік тобы мен Қазақстан Үкіметінің стратегиялық әріптестігін білдіреді және елдің инклюзивті өркендеуіне жету жолында ешкім артта қалмайтынын қамтамасыз етеді. Ынтымақтастық негізі БҰҰ Елдік тобының Үкімет, азаматтық қоғам, сарапшылар, жастар өкілдері және жеке сектор арасындағы сараптамалық, кеңестік және бірлескен жұмыстың нәтижесі болып табылады. Осы серіктестер болашаққа бағытталған екі талдау іс-шараларына, фокус-топ талқылауларына және басқа консультацияларға қатысқан. Сонымен қатар аймақтық БҰҰ өкілдіктері мен тақырыптық коалициялар да пікір білдірген.Табысы орташадан жоғары ел ретінде Қазақстан экономикалық өсім, әлеуметтік прогресс және институттық даму салаларында елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Сан алуан және ресурстарға бай экономикаға ие болған ел тұрақты өсуін сақтап келе жатыр, дегенмен мұнай экспортына тәуелділік, аймақтық экономикалық айырмашылықтар, демографиялық өзгерістер және экологиялық тұрақтылық мәселелері сияқты сын-қатерлермен кездесуде. БҰҰ Елдік тобы өзінің сараптамасын пайдалана отырып, күш-жігерін жинап, халықаралық нормаларға берік бола отырып, инновацияны, тұрақтылықты және әділдікті дамытумен қатар, осы сынақтарды жеңуде Қазақстанға қолдау көрсетуде.
1 of 3
Video
28 қаңтар 2026
Жастар, күш пен мүмкіндіктер — Жастар істері жөніндегі Бас хатшының көмекшісі Фелипе Паульермен сұхбат| Awake at Night
Мамандығы бойынша дәрігер, доктор Фелипе Паульер — жастардың құқықтары мен мүмкіндіктерін қорғаудың белсенді жақтаушысы. Екі жыл бұрын, небәрі 32 жасында, оның өмірі жаңа арнаға бұрылды: ол Жастар істері жөніндегі Бас хатшының алғашқы көмекшісі атанып, Біріккен Ұлттар Ұйымы тарихындағы ең жас жоғары деңгейдегі тағайындау иесі болды.
«Жастарды шешім іздеу үдерісінен шет қалдыру — дұрыс жол емес. Керісінше, оларды тарту қажет, өйткені көптеген мәселелер бойынша шешімдер дәл солардан туындайды».
БҰҰ-ның Жастар істері жөніндегі басқармасы оң өзгерістердің негізі — жастардың өз өмірі мен болашағына әсер ететін шешімдерге мағыналы әрі белсенді түрде қатысуына мүмкіндік беруде деп есептейді. Осы сұхбатта Фелипе Паульер жастардың бейбітшілік пен мүмкіндіктерге деген сұранысы, өзгерістерге кедергі болып тұрған тұрақты тосқауылдар туралы ой бөлісіп, сондай-ақ шамадан тыс цифрлық жүктемеден арылудың емі ретінде табиғатпен қайта байланыс орнатуды неге әрдайым ұсынатынын баяндайды.
«Жастарды шешім іздеу үдерісінен шет қалдыру — дұрыс жол емес. Керісінше, оларды тарту қажет, өйткені көптеген мәселелер бойынша шешімдер дәл солардан туындайды».
БҰҰ-ның Жастар істері жөніндегі басқармасы оң өзгерістердің негізі — жастардың өз өмірі мен болашағына әсер ететін шешімдерге мағыналы әрі белсенді түрде қатысуына мүмкіндік беруде деп есептейді. Осы сұхбатта Фелипе Паульер жастардың бейбітшілік пен мүмкіндіктерге деген сұранысы, өзгерістерге кедергі болып тұрған тұрақты тосқауылдар туралы ой бөлісіп, сондай-ақ шамадан тыс цифрлық жүктемеден арылудың емі ретінде табиғатпен қайта байланыс орнатуды неге әрдайым ұсынатынын баяндайды.
1 of 3
Оқиға
20 қаңтар 2026
Аяғыма кебіс кисем де бақыттымын: Әминаның кеңседегі жұмыстан экологиялық атқораға дейінгі жолы
Алты жыл бұрын Әмина Есина беделді компанияда қаржы директоры ретіндегі табысты мансабын тастап, өзінің балалық арманын — кәсіби түрде жылқы өсірумен айналысу және өз атқорасын салуды жүзеге асыруға шешім қабылдады.Алғаш рет Әмина балалық шағында атқа бірнеше минут қана отыра алды, бірақ сол кездің өзінде ең асыл арманы пайда болды.«Бала кезімізде анам екеуміз саяжайға барғанбыз, далада жылқылар жайылып жүргені есімде. Мен оларды көру үшін саяжайдан қашып кететін едім. Барлық бос уақытымды жылқыларды бақылап, олардың суретін салумен өткізетінмін. Бірде маған бір қойшы жолығып, шөлдегенін айтып, суды қайдан алуға болатынын көрсетуді өтінді. Мен оны саяжай жаққа жібердім, ол маған оның атына мінуді ұсынды да, аттың тізгінін ұстап, қасымызда еріп жүрді», — деп еске алады Әмина. Әминаның әкесі кішкентай кезінде қайтыс болды, ал оның соңғы тілегі қызының «экономист мамандығын игеріп, жақсы жерде жұмыс істеуі» болды. Осылайша Әмина өзінің арманынан біршама уақытқа бас тартты. Жылдар өте келе оның мансабы өсіп, ірі ұйымның қаржы директорына жетті. «2020 жылы, пандемияның нағыз өршіп тұрған кезі, мен бір рет қана өмір сүретінімді және шын мәнінде не қалайтынымды ойлана бастадым. Осылайша мен жұмыстан шығып, атқораға бет бұрдым – онда бір айналым үшін 500 теңге жалақы алатын қарапайым жұмыскер болдым. Міне, мен атпен шеңбер бойымен жүремін: қолымда аттың тізгіні, үстімде жұмыс киімі, атқораның иісі мүңкіп тұр, аяқта кебіс – бірақ мен өте бақыттымын!», – деп Әмина өткенімен бөліседі. Ол баяу, бірақ сенімді қадаммен арманына қарай аяқ басты. Алдымен ол қоғамдық бірлестікті тіркеді, кездесулерге барып, жылқыларды күтіп-баптау туралы әңгімелеп, серіктестерінің атқорасында иппотерапияны дамыта бастады. Иппотерапия – мүгедектігі бар адамдарды оңалту және әлеуметтендіру әдісі және адаптивті ат спорты әлеміне алғашқы қадам. Тірі тренажер рөлін атқаратын жылқымен өзара әрекеттесу қимыл қозғалыс үйлесімін, тепе-теңдікті, бұлшықет тонусын дамытуға ғана емес, сонымен қатар мүгедектердің психоэмоционалды жағдайын жақсартады. Мұнда олар өмірдің басқа салаларында жиі жетіспейтін нәрсені алады: қозғалыс еркіндігін сезінеді, спорттық нәтижелерге қол жеткізеді, өзіне деген сенімділікті арттырып, спорттық және әлеуметтік өмірге тең қатысу қуанышын сезіну мүмкіндігіне ие болады. «Жылқылармен жұмыс істеген алты жыл ішінде мен иппотерапия жылқылар үшін ең адамгершілік тәсіл екенін түсіндім. Менің барлық идеяларымды бизнес серіктестер қолдайды. Атқорада бізде жалға алуға болатын, ат спортына арналған жылқылар да бар. Бірақ иппотерапияны біз арнайы дайындалған жылқылармен өткіземіз. Олар қорада тұрмайды, байлауда ұсталмайды, еркін жайылады. Оңалтуға тірек-қимыл аппараты, церебральды сал ауруы сияқты әртүрлі аурулары бар балалар келеді. Олардың дәрігерлерімен бірлесіп біз жаттығулар мен сабақтардың қарқындылығын таңдаймыз», —дейді Әмина.Алайда, Әминаның негізгі идеясы айналмалы экономика принциптерін — ресурстарды пайдалануға және қалдықтарды азайтуға тұрақты көзқарасты сақтайтын тұрақты атқора құру болды. Шаруа қожалықтарының ортақ проблемаларының бірі – жануарлардың тіршілік қалдықтары. Орташа алғанда, бір жылқыдан күніне шамамен 20 килограмм көң шығарылады, бұл жылына жеті мың килограмнан асады. Әмина көңді өңдеу жолдарын іздей бастады. Оның жобасы Жаһандық экологиялық қордың Шағын гранттар бағдарламасының жетінші кезеңі және Қазақстандағы БҰҰ Даму бағдарламасының аясында қолдау тапты. Ол өзінің серіктестерімен бірге өңдеудің екі әдісін: жаңбыр құрттарының көмегімен вермикомпост және биобактериялардың көмегімен биогумус шығару жолдарын сынап көрді. «Қазір бізде екі пилоттық алаң бар: Ақмола және Қарағанды облыстарында. Біріншісінде біз жауын құрттарын қолданамыз, бірақ бұл өте ұзақ және қиын процесс. Екіншісінде біз биобактериялардың көмегімен өңдейміз – бұл процесс шамамен екі айға созылады», — деп Әмина жоспарларымен бөлісті. Енді қорадағы барлық көң биогумусқа өңделеді, содан кейін ол өзінің және үлестес фермаларында жемдік шөптер алқаптарында тыңайтқыш ретінде қолданылады. «Біз картоп өсіреміз және әдетте егістіктерді минералды тыңайтқыштармен тыңайтамыз. Қазір біз жаңа экологиялық таза органикалық тыңайтқыштарды қолданып жатырмыз. Бір жылдан кейін біз жаңа өнім жинаймыз, ал органикалық заттар мен біздің өнімнің сапасы, әрине, жақсарады», — дейді жобаға қатысқан фермерлердің бірі.2024 жылы Қазақстанда «Органикалық өнім өндіру және оның айналымы туралы» заң қабылданды, ал кейінірек «Органикалық тыңайтқыштар. Вермикомпосттар. Техникалық шарттар туралы» ҚР стандарты бекітілді. Әмина заңнамадағы бұл өзгерістер фермерлерге ауылшаруашылық жануарларының тіршілік қалдықтарын жою мәселесін шешуге және тиімді тыңайтқыштар алуға көмектесетініне сенімді. «Мен серіктестеріме заңнамадағы өзгерістер туралы және барлық қалдықтар қайта өңделетін және қайта пайдаланылатын жабық циклді экологиялық атқора идеясы туралы айттым. Олар мені қолдады және біз бірлескен жобаны жүзеге асыра бастадық. Қазір ол кеңейіп, екі саланы қамтиды», — деп ойын жалғастырады Әмина.Әминаның арманы экологиялық атқорадан басталып, кейін жаһандық бастамаға айналды. Ол мүгедектігі бар балаларға көмектеседі, қалдықтарды қайта өңдейді, жергілікті қоғамдастықтарды тартады және іс жүзінде дөңгелек экономика қағидаттарын жүзеге асырады.«Мен бір күнде әлемді өзгертпейтінімізді білемін. Бірақ мүгедек баланың атқа мінген әрбір айналымы – алға қадам. Тыңайтқышқа айналған әрбір килограмм көң – бұл біздің жеріміздің саламаттығына қосқан үлесіміз. Біз жай ғана атқора салып жатқан жоқпыз. Біз қамқорлық, экология және адам қатар жүретін жаңа модель құрып жатырмыз».
1 of 3
Оқиға
13 желтоқсан 2025
Айгерім Құсайынқызы — қазақтың дәстүрі мен феминизмді үйлестіре отырып, жарқын әрі әділетті болашақты қалыптастыруға үлес қосып жүрген әйел
Феминизм ұлттық болмысқа негізделе ала ма?
Қазақстандық ғалым, феминист және құқық қорғаушы Айгерім Құсайынқызы мұның мүмкін екеніне сенеді.Айгерім Құсайынқызы — Астанадағы Мақсұт Нәрікбаев университетінің 35 жастағы аға оқытушысы және ғылыми қызметкері. Оның ұстанымы академиялық қатаңдықты белсенді азаматтық ұстаныммен ұштастыра отырып, гендерлік теңдікті ілгерілетуге және әйелдердің экономикалық құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.Шығыс пен Батыс ойшылдарының еңбектерінен шабыт алған ол феминизмді Қазақстанның дәстүрлерімен үйлестіруге ұмтылады. Айгерім Құсайынқызы үшін гендерлік теңдік пен әйелдер құқықтары — елдің тарихы мен құндылықтарымен тығыз байланысты ұғымдар.«Арман алшақтығына» қарсы күресҚазақтілді мұғалімдер отбасында дүниеге келген Айгерім Құсайынқызы феминистік көзқарасын бұл ұғымды әлі білмей тұрып-ақ қалыптастырған.«Шамамен 12 жасымда физика пәнінің мұғаліміне Қазақстандағы тұңғыш әйел ғарышкер болғым келетінін айттым. Ол күліп: “Қойшы, сен жай ғана қызсың ғой”, — деген еді», — деп еске алады ол.Оның айтуынша, мұндай жағдайлар қоғамның тек еңбекақы теңсіздігімен ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемдегі қыз балалардың армандарын шектейтін “арман алшақтығы” мәселесімен де күресуі қажет екенін көрсетеді. Айгерімнің түсіндіруінше, бес жасқа дейінгі балалардың үміттері мен армандары ұқсас болады, алайда уақыт өте келе олар гендерлік сипат алып, әлеуметтік нормаларға бағына бастайды.«Көптеген қоғамдарда қыздарды үйде отыруға немесе күтімге байланысты мамандықтарды таңдауға, ал ұлдарды ғылым мен бизнесте жетістікке жетуге үйретеді. Бұл теңсіздіктің сақталуына әкеледі. Тіпті әкем де: “Қыздар — қыз болып, ұлдар — ұл болып қалуы керек”, дейтін. Бірақ мен райымнан қайтпадым да, құқық саласын таңдадым. Мен қарсы тұруды қаладым», — дейді ол.Білім арқылы мықты ұлт қалыптастыруЖоғары академиялық жетістіктерінің арқасында Айгерім Құсайынқызы Монреаль университетінде халықаралық іскерлік құқық бойынша магистр дәрежесін, ал Алматыдағы Нархоз университетінде мемлекеттік басқару саласы бойынша PhD дәрежесін алды. Университетте дәріс бере жүріп, ол студенттерін ауқымды армандауға және патриархалды қалыптасқан түсініктерге сын көзбен қарауға ынталандырады.«Егер ұлттың жартысы білімсіз немесе жұмыссыз болса, ол ел ешқашан мықты бола алмайды», — дейді ол Қазақстандағы тұңғыш әйел журналист, аудармашы, этнограф және педагог, ХХ ғасырдың бірінші жартысында әйелдер құқықтарын қорғаған Назипа Құлжанованың сөзін келтіре отырып.Айгерім Құсайынқызының айтуынша, бүгінде Қазақстандағы ғалымдардың 55 пайызы — әйелдер. Алайда білім беру мен медицина саласында әйелдер басым болғанымен, олардың тек 30 пайызы STEM салаларында (ғылым, технология, инженерия және математика) еңбек етеді. Осы себепті ол барлық секторларда, әсіресе STEM бағытында, гендерлік теңгерімді ілгерілетуді жақтайды. Бұл жұмысын ол Бейжің+30 күн тәртібіндегі «Шешім қабылдау үдерістеріне толық әрі тең қатысу» басым бағытымен байланыстырады. Бұл күн тәртібі Бейжің декларациясы мен Іс-қимыл платформасын және 2030 жылға дейінгі Тұрақты даму күн тәртібін іске асыруды жеделдетуге бағытталған ерікті, іс-әрекетке негізделген бастама болып табылады.Бейжің декларациясының қағидаттарына тоқтала отырып, ол Қазақстанның 1998 жылы Әйелдер істері, отбасы және демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияны құрған Орталық Азиядағы алғашқы елдердің бірі болғанын атап өтеді.Феминизм туралы нарративті өзгертуӨзін феминист деп санайтын Айгерім Құсайынқызы өз қызметінде ұлттық дәстүрлерге сүйенудің маңыздылығын атап өтеді. Қазақ тілін пайдалана отырып, ол феминизмнің жат құбылыс емес, керісінше ұлттық мәдениеттің ажырамас бөлігі екенін көрсетуді көздейді.«Көпшілік әлі күнге дейін қазақ әйелдері қандай болуы, қалай киінуі және өзін қалай ұстауы керек деген қатып қалған түсініктерге ие. Оларға жету үшін феминизм идеясы біздің мәдениетіміз бен құндылықтарымызға негізделуі керек», — деп түсіндіреді ол.Өзгеріске шабыт берген трагедия2023 жылы Айгерім Құсайынқызы сарапшылар мен мемлекеттік қызметкерлер тобымен бірге тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы жаңа заңды әзірлеуге атсалысты. Бұл заң ұрып-соғу мен денсаулыққа қасақана зиян келтіргені үшін қылмыстық жауапкершілікті көздейді. Қоғам әйгілі бизнесмен әрі бұрынғы саясаткердің жұбайын өлтіргені үшін 24 жылға бас бостандығынан айырылған сот процесін жіті бақылап отырды.Әйелдер мен балалардың қауіпсіздігін қорғауға бағытталған заңға 2024 жылдың сәуірінде Қазақстан Президенті қол қойды. Бұл бүкіл елдегі әйелдер мен қыздар үшін маңызды жеңіс болды.«Бұл заң — үлкен алға жасалған қадам. Бірақ егер мен зорлық-зомбылық тек физикалық емес, сонымен қатар жыныстық, психологиялық және экономикалық сипатта да болады десем, әлі де сынға ұшыраймын. Сондықтан келесі маңызды мақсатымыз — тұрмыстық зорлық-зомбылықтың барлық түрін қоғам деңгейінде мойындату», — дейді Айгерім Құсайынқызы.2025 жылғы шілдеде Қазақстан Президенті қудалау (сталкинг) мен мәжбүрлі некеге қылмыстық жауапкершілік енгізетін жаңа заңға қол қойды. Бұл реформалар Қазақстанның зорлық-зомбылықтың барлық түрімен күресуге және адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарды сақтауға деген берік ұстанымын көрсетеді.Сынды қабылдай білу2024 жылы Айгерім Құсайынқызы екінші PhD дәрежесін — бұл жолы гендерлік теңдік тақырыбында — алу үшін Алматыдан Астанаға көшті. Оның айтуынша, бұл шешім саясаткерлер мен шешім қабылдайтын тұлғаларға жақын болуға мүмкіндік береді.«Тұрмыстық зорлық-зомбылықты қылмыстық жауапкершілікке тарту маңызды алғашқы қадам болды. Қазір Парламент харассментке қатысты жаңа заңмен жұмыс істеуде, ол жақын уақытта қабылданады деп үміттенеміз. Қазіргі Еңбек кодексінде домогательство ұғымы жоқ, сондықтан біз әйелдерді жұмыс орнында қорғауға бағытталған нормаларды енгізуге күш салып жатырмыз», — дейді ол.Қоғамдық қолдаусыз нақты өзгеріс мүмкін емес екенін түсіне отырып, Айгерім Құсайынқызы студенттерімен бірге онлайн пікірталастарға белсенді қатысады. Кейде қарсылыққа тап болғанымен, ол өз ұстанымын табандылықпен қорғайды.«Қазақстанда маған феминист болғаным үшін ұнамайтын адамдар бар. Бірақ көбіне бұл — олардың теңдіктен қорқатынының белгісі. Сондықтан мен оларға: қорықпаңыздар; бұл әйелдердің үстемдігі туралы емес, теңдік туралы. Біз оған бірге жете аламыз, — деймін», — деп күлімсірейді ол. Бұл мақала Бейжің декларациясы мен Іс-қимыл платформасының 30 жылдығына арналған «Бейжің+30» аймақтық коммуникациялық науқаны жобасының бір бөлігі. Мұнда айтылған пікірлер басты кейіпкер мен авторға тиесілі және «БҰҰ-әйелдер» құрылымы, Біріккен Ұлттар Ұйымы немесе оған тиесілі басқа ұйымдарының көзқарасын міндетті түрде білдірмейді.
Қазақстандық ғалым, феминист және құқық қорғаушы Айгерім Құсайынқызы мұның мүмкін екеніне сенеді.Айгерім Құсайынқызы — Астанадағы Мақсұт Нәрікбаев университетінің 35 жастағы аға оқытушысы және ғылыми қызметкері. Оның ұстанымы академиялық қатаңдықты белсенді азаматтық ұстаныммен ұштастыра отырып, гендерлік теңдікті ілгерілетуге және әйелдердің экономикалық құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.Шығыс пен Батыс ойшылдарының еңбектерінен шабыт алған ол феминизмді Қазақстанның дәстүрлерімен үйлестіруге ұмтылады. Айгерім Құсайынқызы үшін гендерлік теңдік пен әйелдер құқықтары — елдің тарихы мен құндылықтарымен тығыз байланысты ұғымдар.«Арман алшақтығына» қарсы күресҚазақтілді мұғалімдер отбасында дүниеге келген Айгерім Құсайынқызы феминистік көзқарасын бұл ұғымды әлі білмей тұрып-ақ қалыптастырған.«Шамамен 12 жасымда физика пәнінің мұғаліміне Қазақстандағы тұңғыш әйел ғарышкер болғым келетінін айттым. Ол күліп: “Қойшы, сен жай ғана қызсың ғой”, — деген еді», — деп еске алады ол.Оның айтуынша, мұндай жағдайлар қоғамның тек еңбекақы теңсіздігімен ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемдегі қыз балалардың армандарын шектейтін “арман алшақтығы” мәселесімен де күресуі қажет екенін көрсетеді. Айгерімнің түсіндіруінше, бес жасқа дейінгі балалардың үміттері мен армандары ұқсас болады, алайда уақыт өте келе олар гендерлік сипат алып, әлеуметтік нормаларға бағына бастайды.«Көптеген қоғамдарда қыздарды үйде отыруға немесе күтімге байланысты мамандықтарды таңдауға, ал ұлдарды ғылым мен бизнесте жетістікке жетуге үйретеді. Бұл теңсіздіктің сақталуына әкеледі. Тіпті әкем де: “Қыздар — қыз болып, ұлдар — ұл болып қалуы керек”, дейтін. Бірақ мен райымнан қайтпадым да, құқық саласын таңдадым. Мен қарсы тұруды қаладым», — дейді ол.Білім арқылы мықты ұлт қалыптастыруЖоғары академиялық жетістіктерінің арқасында Айгерім Құсайынқызы Монреаль университетінде халықаралық іскерлік құқық бойынша магистр дәрежесін, ал Алматыдағы Нархоз университетінде мемлекеттік басқару саласы бойынша PhD дәрежесін алды. Университетте дәріс бере жүріп, ол студенттерін ауқымды армандауға және патриархалды қалыптасқан түсініктерге сын көзбен қарауға ынталандырады.«Егер ұлттың жартысы білімсіз немесе жұмыссыз болса, ол ел ешқашан мықты бола алмайды», — дейді ол Қазақстандағы тұңғыш әйел журналист, аудармашы, этнограф және педагог, ХХ ғасырдың бірінші жартысында әйелдер құқықтарын қорғаған Назипа Құлжанованың сөзін келтіре отырып.Айгерім Құсайынқызының айтуынша, бүгінде Қазақстандағы ғалымдардың 55 пайызы — әйелдер. Алайда білім беру мен медицина саласында әйелдер басым болғанымен, олардың тек 30 пайызы STEM салаларында (ғылым, технология, инженерия және математика) еңбек етеді. Осы себепті ол барлық секторларда, әсіресе STEM бағытында, гендерлік теңгерімді ілгерілетуді жақтайды. Бұл жұмысын ол Бейжің+30 күн тәртібіндегі «Шешім қабылдау үдерістеріне толық әрі тең қатысу» басым бағытымен байланыстырады. Бұл күн тәртібі Бейжің декларациясы мен Іс-қимыл платформасын және 2030 жылға дейінгі Тұрақты даму күн тәртібін іске асыруды жеделдетуге бағытталған ерікті, іс-әрекетке негізделген бастама болып табылады.Бейжің декларациясының қағидаттарына тоқтала отырып, ол Қазақстанның 1998 жылы Әйелдер істері, отбасы және демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияны құрған Орталық Азиядағы алғашқы елдердің бірі болғанын атап өтеді.Феминизм туралы нарративті өзгертуӨзін феминист деп санайтын Айгерім Құсайынқызы өз қызметінде ұлттық дәстүрлерге сүйенудің маңыздылығын атап өтеді. Қазақ тілін пайдалана отырып, ол феминизмнің жат құбылыс емес, керісінше ұлттық мәдениеттің ажырамас бөлігі екенін көрсетуді көздейді.«Көпшілік әлі күнге дейін қазақ әйелдері қандай болуы, қалай киінуі және өзін қалай ұстауы керек деген қатып қалған түсініктерге ие. Оларға жету үшін феминизм идеясы біздің мәдениетіміз бен құндылықтарымызға негізделуі керек», — деп түсіндіреді ол.Өзгеріске шабыт берген трагедия2023 жылы Айгерім Құсайынқызы сарапшылар мен мемлекеттік қызметкерлер тобымен бірге тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы жаңа заңды әзірлеуге атсалысты. Бұл заң ұрып-соғу мен денсаулыққа қасақана зиян келтіргені үшін қылмыстық жауапкершілікті көздейді. Қоғам әйгілі бизнесмен әрі бұрынғы саясаткердің жұбайын өлтіргені үшін 24 жылға бас бостандығынан айырылған сот процесін жіті бақылап отырды.Әйелдер мен балалардың қауіпсіздігін қорғауға бағытталған заңға 2024 жылдың сәуірінде Қазақстан Президенті қол қойды. Бұл бүкіл елдегі әйелдер мен қыздар үшін маңызды жеңіс болды.«Бұл заң — үлкен алға жасалған қадам. Бірақ егер мен зорлық-зомбылық тек физикалық емес, сонымен қатар жыныстық, психологиялық және экономикалық сипатта да болады десем, әлі де сынға ұшыраймын. Сондықтан келесі маңызды мақсатымыз — тұрмыстық зорлық-зомбылықтың барлық түрін қоғам деңгейінде мойындату», — дейді Айгерім Құсайынқызы.2025 жылғы шілдеде Қазақстан Президенті қудалау (сталкинг) мен мәжбүрлі некеге қылмыстық жауапкершілік енгізетін жаңа заңға қол қойды. Бұл реформалар Қазақстанның зорлық-зомбылықтың барлық түрімен күресуге және адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарды сақтауға деген берік ұстанымын көрсетеді.Сынды қабылдай білу2024 жылы Айгерім Құсайынқызы екінші PhD дәрежесін — бұл жолы гендерлік теңдік тақырыбында — алу үшін Алматыдан Астанаға көшті. Оның айтуынша, бұл шешім саясаткерлер мен шешім қабылдайтын тұлғаларға жақын болуға мүмкіндік береді.«Тұрмыстық зорлық-зомбылықты қылмыстық жауапкершілікке тарту маңызды алғашқы қадам болды. Қазір Парламент харассментке қатысты жаңа заңмен жұмыс істеуде, ол жақын уақытта қабылданады деп үміттенеміз. Қазіргі Еңбек кодексінде домогательство ұғымы жоқ, сондықтан біз әйелдерді жұмыс орнында қорғауға бағытталған нормаларды енгізуге күш салып жатырмыз», — дейді ол.Қоғамдық қолдаусыз нақты өзгеріс мүмкін емес екенін түсіне отырып, Айгерім Құсайынқызы студенттерімен бірге онлайн пікірталастарға белсенді қатысады. Кейде қарсылыққа тап болғанымен, ол өз ұстанымын табандылықпен қорғайды.«Қазақстанда маған феминист болғаным үшін ұнамайтын адамдар бар. Бірақ көбіне бұл — олардың теңдіктен қорқатынының белгісі. Сондықтан мен оларға: қорықпаңыздар; бұл әйелдердің үстемдігі туралы емес, теңдік туралы. Біз оған бірге жете аламыз, — деймін», — деп күлімсірейді ол. Бұл мақала Бейжің декларациясы мен Іс-қимыл платформасының 30 жылдығына арналған «Бейжің+30» аймақтық коммуникациялық науқаны жобасының бір бөлігі. Мұнда айтылған пікірлер басты кейіпкер мен авторға тиесілі және «БҰҰ-әйелдер» құрылымы, Біріккен Ұлттар Ұйымы немесе оған тиесілі басқа ұйымдарының көзқарасын міндетті түрде білдірмейді.
1 of 5
Оқиға
28 қараша 2025
Қазақстан БҰҰ-ның гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы жаһандық науқанына қосылды
25 қарашада Астана қаласында БҰҰ-ның «Гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы 16 күндік белсенді іс-қимыл» атты жаһандық науқаны аясында «Зорлық-зомбылыққа жол жоқ» (#EndViolence Film Festival) кинофестивалінің салтанатты ашылуы өтті. Іс-шараны БҰҰ-ның Қазақстандағы елдік тобы – БҰҰ-ныңҚазақстандағы Тұрақты үйлестірушісі кеңсесі, ЮНФПА, БҰҰ Балалар қоры (ЮНИСЕФ), БҰҰ Еріктілері, «БҰҰ-әйелдер» құрылымы, сондай-ақ inDrive компаниясы мен Alternativa жобасымен ынтымақтастықта гендерлік зорлық-зомбылықты жою жөніндегі Орталық Азия альянсы ұйымдастырды. Фестиваль бағдарламасына Қазақстан, Қырғызстан және Непалдан келген төрт толықметражды туынды – үш көркем, бір деректі фильм енді. Көрсетілімдер Астана мен Шымкент қалаларында өтіп, алдын ала тіркелген көрермендер үшін тегін ұсынылады. Әлеуметтік таптаурындардан цифрлық қауіптерге дейін: зорлық-зомбылық ауқымы кеңеюдеБҰҰ деректері бойынша, дүниежүзіндегі әрбір үшінші әйел өмірінде кемінде бір рет зорлық-зомбылыққа ұшырайды, ал әлемде оның әр алуан түрлерінен зардап шеккен 1,3 млрд жуық адам бар. Мәселенің өзектілігі зорлық-зомбылықты әлі де ақтайтын немесе оны үнсіз қалдыратын тұрақты таптаурындар мен әлеуметтік нормалар себебінен күшейіп отыр. 2025 жылы БҰҰ-ның «Гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы 16 күндік белсенді іс-қимыл» жаһандық науқаны «Барлық әйелдер мен қыздарға қатысты цифрлық зорлық-зомбылықты жою» тақырыбына арналған. Бүгінгі таңда цифрлық кеңістік ең қауіпті алаңдардың біріне айналуда: онлайн-қорлау мен қудалаудан бастап, рұқсатсыз таратылған интимдік материалдар, дипфейктер және гендерлік жалған ақпаратқа дейінгі жаңа қауіптер күн сайын көбейіп келеді.Әлем елдерінің 40%-дан азында ғана әйелдерді интернеттегі алымсақтық пен қудалауға қарсы нақты заңдар бар. Бұл 1,8 млрд әйел мен қыздың құқықтық қорғаусыз өмір сүріп жатқанын көрсетеді.Күш біріктіру – өзгеріске бастар басты қадамФестивальдің ашылу рәсіміне халықаралық ұйым өкілдері, инфлюенсерлер, актерлер, сарапшылар, құқық қорғаушылар мен жастар қатысты. Басты мақсат - кино тілі арқылы кең ауқымды аудиторияны ойландыру және қоғам назарын зорлық-зомбылық мәселесіне аудару. БҰҰ-ның Қазақстандағы Тұрақты үйлестірушісі Сарангo Раднарагча гендерлік зорлық-зомбылықтың әмбебап сипатқа ие екенін және қоғамдық көзқарасты өзгерту үшін әртүрлі құралдар – өнер мен қоғамдық пікірталас алаңдарының маңызын атап өтті, себебі олар күрделі тақырыптар туралы әңгімелесіп, теңдік жолдарын іздеуге көмектеседі: «Фестивальге ұсынылған жұмыстар бізді толғандырып қана қоймай, әрекет етуге – сыйластық танытуға, өзара қолдауды арттыруға және әрбір әйел мен қыз өзін қауіпсіз сезінетін әлем құруға ынталандырсын деп тілейміз». ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы өкілі доктор Рашед Мустафа Сарвар балалар мен жасөспірімдердің онлайн ортада осал топтардың біріне айналып отырғанын атап өтіп, бүгінгі қоғам мен мемлекет міндеті – әр баланың дамуы үшін қауіпсіз кеңістікті қамтамасыз ету екенін айтты: әрбір қыз бен әрбір ұл өз құқықтарының қорғалғанын білетін ортада өсуі керек.ЮНФПА Қазақстандағы елдік өкілі, ЮНФПА Қырғызстан мен Түрікменстандағы елдік директоры Чинве Огбонна цифрлық зорлық-зомбылық көбіне офлайн қатерлердің жалғасы екенін және қолжетімді қолдау қызметтерінің рөлін ерекше атап өтті: оның сөзінше, зорлық-зомбылық қай жерде болсын – отбасында, ұжымда немесе интернетте – бұл адамның қадір-қасиетін бұзу болып табылады.«Цифрлық зорлық-зомбылық адамдардың денсаулығына, қауіпсіздігіне және әл-ауқатына елеулі зиян келтіреді. Ол көбіне онлайн кеңістіктен тыс шығып, қудалау, аңду, физикалық зорлық-зомбылық немесе тіпті фемицид түрінде көрініс табады. Біз зорлық-зомбылықтың осы түрі туралы айтып, халықтың цифрлық сауаттылығын арттыруымыз қажет», – деді д-р Джерен Гювен Гюрэс, «БҰҰ-әйелдер» құрылымының Орталық Азия үйлестіру кеңсесінің басшысы және «БҰҰ-әйелдер» құрылымының Қазақстандағы елдік кеңсенің өкілі. UNV зорлық-зомбылықсыз қоғам және теңдік туралы әңгімелердің қозғаушы күшіне айналып жатқан жастар мен еріктілердің рөліне назар аударды. Кино – көп жағдайда үнсіз қалатын мәселелерді ашатын құрал25 қарашада Астанадағы фестиваль ашылуында қонақтарға Асхат Кучинчирековтың «Бауырына салу» фильмі көрсетілді – бұл ежелгі қазақ дәстүрі бойынша әжесінің тәрбиесіне берілген баланың драмалық хикаясы. Әжесінің қазасынан кейін бала ата-анасына оралуға мәжбүр және ресми түрде туған туыстары болғанымен, эмоционалды түрде бөтен дерлік болып қала беретін адамдармен қарым-қатынасты қайта қалыптастыруға тура келеді. Фильм бұл дәстүрдің артында сирек ашық айтылатын сезімдер мен тағдырлардың тұтас бір спектрі жасырылғанын астарлы көрсетеді. Көрсетілімнен кейін актерлер мен гендерлік зорлық-зомбылық сарапшыларының (GBV) қатысуымен пікірталас өтті. Фильм көрермендерде күшті эмоционалды әсер қалдырып, мәдени дәстүрлер, әлеуметтік қысым және жүйелі қолдаудың жоқтығы адамдардың өміріне қалай әсер ететіні туралы ой бөлісті.Пікірталасқа қатысқан актер Айдос Әуесбаев, GBV сарапшысы Әйгерім Құсайынқызы және HeForShe Central Asia одағының серіктесі, актер Азиз Бейшеналиев өнердің үйреншікті әлеуметтік сценарийлерге жаңа көзқараспен қарауға, көбіне тыйым салынған тақырыптарды ашуға көмектесетінін атап өтті.Шымкентте көрсетілімдер 28 қарашада қырғыз режиссері Мирлан Абдыкалыковтың фильмімен ашылды – бұл «ескі дәстүр» деген желеумен бүгінгі күні зорлық-зомбылық пен мәжбүрлеу құралы ретінде жиі қолданылатын қалыңдықты ұрлау дәстүрінің кездейсоқ құрбаны болған 19 жастағы Умуттың хикаясын баяндайтын туынды. Фильм әйелдер мен қыздардың мәжбүрлі неке үшін ұрлауды бастан кешірген шынайы оқиғаларына негізделген және бұрмаланған мәдени нормалардың адамдардың өмірі мен тағдырын қалай бұзатынын көрсетеді.Фестиваль аясында бұл фильм сценарий авторы Тынчтык Абылкасымов пен «Сана-Сезім» ҚҚ атқарушы директоры Вера Закутнаяның қатысуымен пікірталастың бастауы болды. Фестивальдің Қазақстан үшін маңызыФестиваль Қазақстан үшін ерекше маңызға ие. Елде, бүкіл әлемдегідей, онлайн-қорлау мен цифрлық зорлық-зомбылық оқиғалары әсіресе жасөспірімдер арасында артып келеді. Осыған байланысты Қазақстан онлайн-қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша заңнаманы жаңартып, цифрлық сауаттылықты арттыруға, қолдау қызметтерін кеңейтуге бағытталған шараларды қолға алуда. Әлеуметтік маңызды тақырыптарды көтеріп, зорлық-зомбылыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыратын шығармашылық қауымдастық та маңызды рөл атқарады. «Зорлық-зомбылыққа жол жоқ» кинофестивалі өнер мен ашық диалогтың күрделі мәселелер туралы айтуға және зорлық-зомбылыққа ұшыраған адамдарды қолдауға мүмкіндік беретінін көрсетудің жарқын үлгісі болды.
1 of 5
Оқиға
26 қараша 2025
Астанада «Тұрақты дамуға апарар жаңа Жібек жолы» атты Орталық Азия форумы өтті
Форум бизнес өкілдерін, мемлекеттік органдарды, Біріккен Ұлттар Ұйымын, даму жөніндегі серіктестер мен азаматтық қоғамды біріктіріп, 2030 жылға дейінгі Тұрақты даму күн тәртібін ілгерілету және өңірлік ынтымақтастықты күшейту мәселелерін талқылауға арналды. Іс-шара БҰҰ-ның Қазақстандағы кеңсесі мен Орталық Азиядағы БҰҰ Жаһандық шарты желісінің бірлесіп ұйымдастыруымен өтті.Форумға БҰҰ Жаһандық шартына мүше 100-ден астам компания мен серіктес ұйымның өкілдері қатысты. Бұл жеке сектордың өңірде инновацияларды, инклюзивті өсімді және тұрақты экономикалық трансформацияны ілгерілетудегі маңызын айқын көрсетті. Қатысушылар декарбонизация, ESG көшбасшылығы, энергетикалық көшу, цифрландыру мен жасанды интеллект, әйелдер мен жастардың экономикалық мүмкіндіктерін кеңейту, сондай-ақ мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тақырыптарын талқылады. Форумның ашылуында сөз сөйлеген БҰҰ-ның Қазақстандағы Тұрақты үйлестірушісі Саранго Раднарагча Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу үшін уақыттың шектеулі екенін атап өтіп, жеке сектордың шешуші рөліне тоқталды:«Жеке сектор — инновациялардың, жұмыс орындарының, орнықты жеткізу тізбектерінің және климатқа төзімді өсімнің негізгі қозғаушы күші. Ол өз стратегиялары мен инвестицияларын 2030 күн тәртібімен үйлестіруі тиіс, өйткені нәтижеге жету үшін қолда бар уақыт қысқарып келеді».Ол сондай-ақ Форум Орталық Азиядағы өңірлік ынтымақтастықтың нығаюына негізделгенін, соның ішінде Алматы қаласында БҰҰ Жаһандық шартының көпелді кеңсесінің ашылуын және жауапты бизнестің өңірдегі желісінің кеңеюін атап өтті.2026–2030 жылдарға арналған БҰҰ-ның Орнықты даму бойынша ынтымақтастықтың негіздемелік бағдарламасына (UNSDCF) тоқтала отырып, Саранго Раднарагча жеке сектордың төрт негізгі басым бағыттың барлығында — адамдардың әлеуетін арттыру және институттарды нығайту, орнықты әрі инклюзивті экономика, тұрақты қоршаған орта және әлеуметтік бірлікті күшейту — маңызды рөл атқаратынын атап өтті. Форум аясында SDG Innovation Accelerator марапаттау рәсімі өтіп, ESG саласындағы инновациялық шешімдер мен өңірдегі тұрақты дамуды ілгерілетудегі жас мамандардың белсенділігі атап өтілді. Форум қорытындысында қатысушылар өңірлік ынтымақтастықты, жауапты бизнес тәжірибелерін және көпжақты серіктестіктерді одан әрі дамытуға бейілділігін растады. «Тұрақты дамуға апарар жаңа Жібек жолы» бастамасы Орталық Азияның инклюзивті әрі орнықты болашағына бастайтын ортақ бағыт ретінде айқындалды.
1 of 5
Оқиға
12 қараша 2025
«БҰҰ – 80: Шынайылық» көрмесі Астанада: 80 сирек сурет көрерменге жол тартты
БҰҰ-ның 80 жылдық мерейтойы аясында Астанада «БҰҰ-80: Шынайылық» атты фотокөрме ашылды. Архивтік материалдарға сүйенген бұл көрме Біріккен Ұлттар Ұйымының тарихындағы түрлі қырларды – күнделікті далалық жұмыстан бастап шешуші мезеттерге дейін, тағдыршешті шешімдердің алдындағы толқу мен табысты нәтижеден кейінгі сәттерді жаңа қырынан көрсетеді. Іс-шара Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының Президенттік орталығы мен БҰҰ-ның Қазақстандағы Тұрақты үйлестірушісі кеңсесімен бірлесе ұйымдастырылды. Көрмеде БҰҰ ресми мұрағатынан алынған 80 фотосурет ұсынылған, олардың көбі сирек көрсетілген немесе бұрын жарияланбаған еді. Экспозиция БҰҰ жұмысын жасандылықсыз, адами қырынан ашады: жүздер мен эмоциялар, шаршау мен қайрат, қабылданған шешімдер мен олардың салдары – көпжақты ынтымақтастық пен гуманитарлық әрекетті алға жылжытатын шынайы көріністер. Ашылу рәсіміне мемлекеттік органдар, дипломатиялық корпус, халықаралық ұйымдар, азаматтық қоғам, академиялық орта және БАҚ тарапынан жүзден астам өкіл қатысты. Бұл Қазақстанның өңірлік диалог алаңы ретіндегі рөлін және БҰҰ тарихына деген жоғары қоғамдық қызығушылықты айқын көрсетті. Іс-шараның ашылу салтанатында БҰҰ-ның Қазақстандағы Тұрақты үйлестірушісі Саранго Раднарагча ханым: «БҰҰ-80: Шынайылық – бұл жай ғана көрме емес. Бұл – Біріккен Ұлттар Ұйымын өз болмысында, қызмет ету, борыш пен үміт сәттерінде көруге шақыру. Бұл фотосуреттер бізге БҰҰ – Нью-Йорк немесе Женевадағы ғимарат қана емес, әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдардың – бітімгерлердің, дәрігерлердің, еріктілер мен студенттердің – жаһандық мақсаттарды өмірге жақындатуға қосқан үнсіз, бірақ мәнді үлесі екенін еске салады. Фотосурет сияқты дипломатия да назар өнері: ол маңыздыны айқындап, күрделінің арасынан жарық табуға және әрбір сынақтан адамдық мәнді көруге үйретеді», - деп атап өтті.Протоколдық кадрлардан әдейі бас тартқан кураторлық тәсіл «БҰҰ – 80: Шынайылық» көрмесін ерекше ракурстар мен кездейсоқ сәттерден құрылған әсерлі визуалды кескіндемеге айналдырады. Экспозиция әрбір жаһандық шешім мен гуманитарлық миссияның өзегінде адам, оның еңбегі, жауапкершілігі мен жанашырлығы тұрғанын еске салады. Көрме бір ай көлемінде жалғасады – 2025 ж.12 желтоқсанға дейін. Кіру – тегін. Экспозиция онжылдықтарға бөлінген тараулардан тұрады және әр кезеңнің негізгі белестері мен жетістіктерін көрсетеді. Сонымен қатар БҰҰ мен Қазақстанның ынтымақтастығына арналған жеке тарау және Қазақстандағы БҰҰ Елдік тобының қызметін, оның қарапайым адамдардың өмірін қалай өзгерткенін көрсететін «БҰҰ және мен» атты арнайы бөлім бар.Өтетін орны: Президенттік орталық, Астана қ., Бөкейхан көшесі, 1А.
1 of 5
Оқиға
07 қараша 2025
Алматыда БҰҰ-ның 80 жылдығына арналған бірегей биік таулы мурал таныстырылды
Бүгін Шымбұлақ шыңында, теңіз деңгейінен 3 200 метр биіктікте, Әділ Әубекеровтың БҰҰ-ның 80 жылдығына арналған ірі көлемді муралының таныстырылымы өтті. 36 × 6 метр өлшемдегі ауқымды жұмыс Living Atmosphere бастамасымен, Банк ЦентрКредиттің қолдауымен, Shymbulak курорты және БҰҰ-ның Қазақстандағы кеңсесімен бірлесе жүзеге асты. Жоба қаланың мәдени өмірі мен БҰҰ80 мерейтойлық бағдарламасындағы айрықша оқиғаға айналды. Салтанатты ашылу рәсімі барысында БҰҰ Жаһандық коммуникациялар департаментінің өкілі Властимил Самек: «Бұл мурал БҰҰ-ның тапсырысы емес — ол қоғамның өзінен, жеке сектордың бастамасынан және жергілікті әріптестердің қолдауынан туды. Дәл осы — Тұрақты даму мақсаттарының мәні. Мұнда, Шымбұлақта, ол сөз жүрмеген жерде өнер сөйлейтінін еске салады. Сондай-ақ, әрқайсымызды инновациялар адамдарға қызмет ететін, табиғат қорғалатын және ешкімнің ескерусіз қалмайтын әлем құруға шақырады», - деп атап өтті. Таныстырылымға қоғамдық ұйымдар, мәдениет пен академиялық қауымдастық дипломатиялық корпус және БАҚ өкілдері қатысты. Қонақтар жобаның тұжырымдамасымен және жасалу тарихымен танысып, одан соң курорт мамандары биік таулы жағдайларда жұмысты жүзеге асыру үшін қолданылған мекен ерекшеліктері мен техникалық шешімдерге назар аударған шолу өткізді. «Біз Шымбұлақтың тартымдылық нүктесіне айналғанын қалаймыз — тек спортшылар үшін ғана емес, сонымен қатар шығармашылық интеллигенция, сән-салтанат ортасы мен заманауи мәдениет пен стильді қалыптастыратын адамдар үшін де. Шымбұлақ — біздің мұрамыз, және оның өмір сүріп, дамып, шабыт беріп, біріктіріп отырғанынқалаймыз», — деді Shymbulak Development басқарушы директоры Нұрлан Сейтқазин.
«Мурал тұжырымдамасы көшпелілердің көрнекі және материалдық емес мұрасына сүйеніп, символдар тілін заманауи көркем формаға айналдырады. Әрбір бөлшек өз мәнін сақтайды. Оларды біріктіре отырып, мен бізді қауымдастық ететін құндылықтар туралы сыр шертемін — табиғатқа, көршіге, бейбітшілікке құрмет. Мен үшін бұл мурал — БҰҰ 80 жыл бойы қорғайтын құндылықтардың мозаикасы және болашаққа бағытталған көшпенділер көзқарасы», — деп атап өтті суретші Әділ Әубекеров.Бұл — Біріккен Ұлттар Ұйымына арналған, әлемдегі ең ірі биік таулы мурал, әрі ол Ұйымның 80 жылдығы жылында жасалды. Жылдар бойы әлемнің әр түкпірінде БҰҰ тақырыбына арналған ірі өнер жобалары жүзеге асқанымен, бұл жұмыс БҰҰ мандаты мен орнықты даму мақсаттарының мағынасын қазақтың көшпелі мәдениеті символикасы арқылы дәл бейнелейтін қуатты визуалды метафорасымен ерекшеленеді. «Біз жаңа дәуірдің меценаттығына сенеміз: өнерді қолдау — үйге қамқорлық жасағандай табиғи нәрсе», - дейді Living Atmosphere компаниясының негізін қалаушы Лаура Адамова. «Біздің компания жаңа уақыттың жиһаздық шешімдерін жасайды — біз бір реттік нәрседен гөрі ұзақмерзімділікті, шудан гөрі мағынаны таңдаймыз. Осы тұрғыдан біз суретшімен бір тілде сөйлейміз: өмір сүруге жағымды, келер ұрпаққа аманат етіп қалдырғың келетін кеңістікті жасаймыз. Сондықтан Әділдің муралы — біз үшін жай ғана таулы аймақтың қабырға суреті де, не PR жобасы да емес, бұл — бірегей туынды, яғни аспанға көз тіккен және өз құндылықтарына берік мұра».Әубекеровтың көркем тілі дәстүрлі бейнелік жүйеге мұқият назарды биология мен анимализмге қызығушылықпен ұштастырады: палеолит дәуірінің петроглифтерінен және «жануарлар стилінен» бастап заманауи урбанистік графикаға дейін. Сызық пен түс — адам мен табиғаттың үйлесім тапқан әлемдері мен экожүйелерінің тоғысуы; ал айтыс рухына жақын импровизация композицияға ішкі динамика береді. БҰҰ-ның 80 жылдығында Шымбұлақтағы мурал өнер, табиғат және қоғамды бір кеңістікке тоғыстырып, бейбітшілік, адами қадір-қасиет және келешек ұрпақ алдындағы жауапкершілік туралы бейнелейтін визуалды манифест ретінде жаңғырады. Мурал UN80 — БҰҰ-ға арналған ең ірі биіктаулы өнер нысаны: жалпы ауданы 216 м², өлшемі 36 × 6 м. Жоба биік таулы жағдайда жүзеге асырылып, сол ортаға тән сын-қатерлермен қатар жүрді: температураның күрт ауысуы, сирек ауа, жел жүктемесі, сондай-ақ материалдар мен командаларды жеткізуге қатысты күрделі логистика. Бұл факторлар ерекше техникалық шешімдер мен мұқият жоспарлауды талап етті. Нәтижесінде нысан бір мезгілде қорғаныс функциясын орындай отырып, курортқа келген әрбір қонаққа көрінетін ірі көркем доминантаға айналды.
«Мурал тұжырымдамасы көшпелілердің көрнекі және материалдық емес мұрасына сүйеніп, символдар тілін заманауи көркем формаға айналдырады. Әрбір бөлшек өз мәнін сақтайды. Оларды біріктіре отырып, мен бізді қауымдастық ететін құндылықтар туралы сыр шертемін — табиғатқа, көршіге, бейбітшілікке құрмет. Мен үшін бұл мурал — БҰҰ 80 жыл бойы қорғайтын құндылықтардың мозаикасы және болашаққа бағытталған көшпенділер көзқарасы», — деп атап өтті суретші Әділ Әубекеров.Бұл — Біріккен Ұлттар Ұйымына арналған, әлемдегі ең ірі биік таулы мурал, әрі ол Ұйымның 80 жылдығы жылында жасалды. Жылдар бойы әлемнің әр түкпірінде БҰҰ тақырыбына арналған ірі өнер жобалары жүзеге асқанымен, бұл жұмыс БҰҰ мандаты мен орнықты даму мақсаттарының мағынасын қазақтың көшпелі мәдениеті символикасы арқылы дәл бейнелейтін қуатты визуалды метафорасымен ерекшеленеді. «Біз жаңа дәуірдің меценаттығына сенеміз: өнерді қолдау — үйге қамқорлық жасағандай табиғи нәрсе», - дейді Living Atmosphere компаниясының негізін қалаушы Лаура Адамова. «Біздің компания жаңа уақыттың жиһаздық шешімдерін жасайды — біз бір реттік нәрседен гөрі ұзақмерзімділікті, шудан гөрі мағынаны таңдаймыз. Осы тұрғыдан біз суретшімен бір тілде сөйлейміз: өмір сүруге жағымды, келер ұрпаққа аманат етіп қалдырғың келетін кеңістікті жасаймыз. Сондықтан Әділдің муралы — біз үшін жай ғана таулы аймақтың қабырға суреті де, не PR жобасы да емес, бұл — бірегей туынды, яғни аспанға көз тіккен және өз құндылықтарына берік мұра».Әубекеровтың көркем тілі дәстүрлі бейнелік жүйеге мұқият назарды биология мен анимализмге қызығушылықпен ұштастырады: палеолит дәуірінің петроглифтерінен және «жануарлар стилінен» бастап заманауи урбанистік графикаға дейін. Сызық пен түс — адам мен табиғаттың үйлесім тапқан әлемдері мен экожүйелерінің тоғысуы; ал айтыс рухына жақын импровизация композицияға ішкі динамика береді. БҰҰ-ның 80 жылдығында Шымбұлақтағы мурал өнер, табиғат және қоғамды бір кеңістікке тоғыстырып, бейбітшілік, адами қадір-қасиет және келешек ұрпақ алдындағы жауапкершілік туралы бейнелейтін визуалды манифест ретінде жаңғырады. Мурал UN80 — БҰҰ-ға арналған ең ірі биіктаулы өнер нысаны: жалпы ауданы 216 м², өлшемі 36 × 6 м. Жоба биік таулы жағдайда жүзеге асырылып, сол ортаға тән сын-қатерлермен қатар жүрді: температураның күрт ауысуы, сирек ауа, жел жүктемесі, сондай-ақ материалдар мен командаларды жеткізуге қатысты күрделі логистика. Бұл факторлар ерекше техникалық шешімдер мен мұқият жоспарлауды талап етті. Нәтижесінде нысан бір мезгілде қорғаныс функциясын орындай отырып, курортқа келген әрбір қонаққа көрінетін ірі көркем доминантаға айналды.
1 of 5
Баспасөз мәлімдемесі
14 маусым 2023
ФАО Қазақстандағы ормандарды қалпына келтіруге өз үлесін қосады
2022 жылғы сәуірден бастап Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымы (ФАО) елдердің ормандарды және басқа да орманды жерлерді қалпына келтіру бойынша ұлттық әлеуетін арттыру, сондай-ақ аймақ елдерінің жер деградациясының алдын алуда мамандардың сараптамасын күшейту бойынша аймақтық жобаны жүзеге асыруда. «Орталық Азиядағы бұзылған ормандарды және басқа да орманды жерлерді қалпына келтіру» жобасы FRIENDS деп те аталады, ФАО-Түркия орман шаруашылығы серіктестігі бағдарламасы аясында Әзірбайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркіменстан және Өзбекстанда жүзеге асырылуда.
Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметі бойынша, елдегі жердің шамамен 70 пайызы тозған жерлерге жатқызылған. Бұл аумақтардың көпшілігі сексеуіл ормандарынан, далалық және егіншілік алқаптарынан тұратын қуаң зоналар. Жердің тозуы негізінен малдың шамадан тыс жайылуы мен сортаңдануынан болады. Сексеуіл ормандарында Жердің тозуының негізгі себептері отынға мен көмір өндіруге арналған жойылуы, мал жаю болып табылады.
FRIENDS жобасының менеджері Адем Билгин мен ФАО орман шаруашылығы қызметкері Петер Печачек 2023 жылдың 29 мамыры мен 1 маусымы аралығында Қазақстанға жұмыс сапарымен келді. Миссияның мақсаты – әлеуетті дамыту бастамаларына елдің қажеттіліктерін бағалау және ормандарды молықтыру әдістерін көрсету үшін пилоттық учаскелерге бару. Сонымен қатар, ФАО өкілдері жобаның жүзеге асырылу барысын талқылау үшін Қазақстандағы FRIENDS жобасының ұлттық үйлестірушісімен кездесті.
Билгин мен Печачек «Республикалық орман селекциялық тұқым өсіру орталығы» мемлекеттік кәсіпорнының аумағында орналасқан Ақмола облысындағы әлеуетті пилоттық учаскелерді бағалады. Олар сондай-ақ Алматы облысындағы ықтимал пилоттық нысандарды аралады. Осы облыстар мен тиісті учаскелерді ҚР Үкіметі ұсынған болатын.
Билгин мен Печачек сапары мен бағалауының нәтижесінде жобаның өз мақсаттарына жету жолында екенін растады. Олардың миссиясы болашақ іс-шараларды жоспарлауға да ықпал етті.
ФАО-Түркия серіктестік бағдарламасы туралы
ФАО-Түркия серіктестік бағдарламасының мақсаты Әзірбайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркия, Түрікменстан, Өзбекстан және басқа да өзара мүдделі елдерде азық-түлік қауіпсіздігін, ауылдағы кедейлікті азайтуды және орманды тұрақты басқаруды, шөлейттенумен күресуді және экожүйелерді сақтауды қолдау болып табылады.
2007 жылы басталған ФАО-Түркия азық-түлік және ауылшаруашылық серіктестік бағдарламасының (FTPP) бірінші кезеңі шамамен 10 миллион АҚШ доллары көлеміндегі мақсатты қорға жарналармен қолдау тапты. Жарналарды Түркияның Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы министрлігі береді. Бағдарламаның бірінші кезеңін жүзеге асыру барысында 2009-2015 жылдар аралығында әлемнің 16 елінде 28 жоба жүзеге асырылды. 2014 жылы FTPP-нің екінші кезеңін ФАО-Түркия орман шаруашылығы серіктестігі бағдарламасының бірінші кезеңімен бірге 20 миллион АҚШ доллары көлеміндегі қосымша қаржыландырумен бастады, бұл Түркияның жалпы үлесі 30 миллион АҚШ долларын құрайды.
СІЛТЕМЕЛЕР:
• Жоба жайлы
• FRIENDS жобасы бойынша аймақтық таныстыру семинары
• ФАО орман шаруашылығы бағдарламасы
1 of 5
Баспасөз мәлімдемесі
14 маусым 2023
Қазақстан өкілдері ауылдық аумақтарды және ауыл шаруашылығы кооперативтерін дамытудың озық еуропалық тәжірибесімен танысты
Сапар 5-8 маусым аралығында өтті және 6-8 маусым аралығында Будапештте (Венгрия) өткен Қоғамдастықты кешенді дамыту бойынша Үшінші аймақтық семинарға қатысуды қамтыды.
Қазақстандық делегацияның құрамында Ұлттық экономика вице-министрі Бауыржан Омарбеков, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі Нұржан Әшімбетов, Ауыл шаруашылығы министрлігінің Стратегиялық департаментінің директоры Сәуле Молдабаева, Қазақстан фермерлерінің қауымдастығының басқарма төрағасының орынбасары Ермек Абуов, сондай-ақ ғылыми қоғамдастықтың өкілдер болды.
Оқу сапарының мақсаты – Еуропадағы ауылды дамыту және ауылшаруашылық кооперативтері бойынша озық тәжірибелерді көрсету. Қатысушылар Венгрияның Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Парламентінде болып, ауылдық аумақтарды дамыту, кооперативтік үдерістерді жетілдіру және ауылдық жерлердегі мемлекеттік қызметтер мен инфрақұрылымға қолжетімділікті жақсарту құралдарымен танысты.
Сапар барысында қатысушылар бәсекеге қабілеттілікті арттыру, кәсіпкерлікті дамыту және ауылдағы экономикалық қызметтің жаңа түрлері бойынша пікір алмасып, практикалық білім алды. Олар сондай-ақ ауылдық жерлердегі кооперативтік үдерістердің табысты тәжірибесімен және мемлекеттік қызметтерге қолжетімділікті арттыру және ауылдық жерлердегі әлеуметтік және өндірістік инфрақұрылымды жақсарту стратегияларымен танысты.
Сапардың шарықтау шегі қоғамдастықты кешенді дамыту бойынша Үшінші аймақтық семинар болды. Бұл семинар Еуропа мен Орталық Азиядағы қауымдастықтың интеграцияланған дамуы мен аумақтық тәсілдердегі озық тәжірибелер бойынша ФАО зерттеулерінің негізгі қорытындыларын талқылау және ұсыну үшін алаң болды. Семинар сонымен қатар практикалық тәжірибемен, алынған сабақтармен және жергілікті ауылды дамытуға әртүрлі тәсілдермен, соның ішінде ЕО-ға кірмейтін елдер үшін ЕО LEADER тәсілімен алмасуға көмектесті.
Семинар барысында Экономикалық зерттеулер институтының Өмір сапасы департаментінің директоры Нұрболат Құрметұлы мен Қазақ агроөнеркәсіптік экономика және ауылдық аумақтарды дамыту ғылыми-зерттеу институты басқарма төрағасының орынбасары, доцент Ғалия Әкімбекова Қазақстандағы ауылды дамыту тәсілдері туралы өз тұжырымдарымен таныстырды. Оларды зерттеу жақында бекітілген «Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2023–2027 жылдарға арналған тұжырымдамасы» тұрғысынан ерекше өзекті болып табылады, оның мақсаты институционалдық қолдауды дамыту, ауылдық жерлерді дамыту тәсілдерінің тиімділігін арттыру, өмір сүру сапасын жақсарту және ауылдарда жайлы өмір сүру ортасын құру болып табылады.
Оқу сапары мен семинар Шығыс Еуропа мен Орталық Азиядағы ауылдық қауымдастықтардың, шағын фермерлердің және отбасылық фермерлердің алдында тұрған күрделі мәселелерді қарастырды. Сапар барысында атап өтілген интеграцияланған және сектораралық көзқарас 2030 жылға дейінгі күн тәртібіне және Тұрақты даму мақсаттарына сәйкес келеді, ауылды қайта құру, кедейлікті азайту және инклюзивті даму бойынша келісілген және келісілген шешімдерді алға жылжытады.
ФАО бүкіл аймақта жергілікті ауылды және қауымдастықты дамыту бастамаларын қолдауға дайын. Негізгі аймақтық және ұлттық субъектілермен серіктестікті нығайта отырып, ФАО қауымдастықты кешенді дамыту тұжырымдамасын алға жылжытуды жалғастыруда.
1 of 5
Баспасөз мәлімдемесі
14 маусым 2023
ФАО Қазақстандағы ескірген пестицидтер мен ластанған топырақ мәселесін шешу үшін бірқатар тренингтер өткізді
Тренингтердің мақсаты 90-ға жуық қатысушыларды, соның ішінде ұлттық және аймақтық билік органдарын, үкіметтік емес ұйымдарды және басқа да мүдделі тараптарды ұлттық ескірген пестицидтер тізілімін құру және тізілім деректері негізінде пестицидтерді тиімді басқару және жою стратегияларын әзірлеу бойынша білім мен құралдармен қамтамасыз ету болды.
Семинарлар Жаһандық экологиялық қор (GEF) қаржыландыратын ФАО-ның «Орталық Азия мен Түркияда тұрақты органикалық ластаушы заттары бар пестицидтерді жою және пестицидтердің өмірлік циклін басқару» жобасы аясында ұйымдастырылды.
21 миллион гектардан астам кең байтақ егістік алқаптары бар Қазақстан кеңестік дәуірдегі ескірген пестицидтердің қалдықтары мен тұрақты органикалық ластаушы заттармен топырақтың ластануынан айтарлықтай қиындықтарға тап болып отыр. Бұл химиялық заттарды дұрыс пайдаланбау және кәдеге жарату адам денсаулығы мен қоршаған ортаға үлкен қауіп төндіреді. Бүгінгі таңда еліміздегі 727 пестицидтер қоймасындағы ескірген пестицидтердің орны, түрі және саны туралы деректер жоқ. Сонымен қатар, қоршаған ортаны қорғаудың тиісті шараларынсыз пестицидтер төгілген көптеген қосымша орындар бар деп болжауға болады.
Бұл мәселені шешу үшін ФАО екі әдістеме әзірледі. Бірінші әдіс қоймалардағы қаптамалардағы ескірген пестицидтердің көлемін бағалауға жарамды, ал екіншісі жылдам қоршаған ортаны бағалау (REA) деп аталатын ықтимал ластанған жерлерді бағалайды. Екі әдістеме де қоршаған ортаға және денсаулыққа қауіп-қатерді бағалау және тәуекелдерді басқару әрекеттеріне басымдық беру үшін ақпарат береді.
ФАО өткізетін үш күндік оқу бағдарламалары түгендеу топтары мен ұлттық және аймақтық үкіметтердің білімі мен дағдыларын жақсартуға бағытталған. Оқыту бағдарламасы түгендеу процесін жоспарлау, ескірген пестицидтерден туындайтын қауіптер және түгендеу топтары үшін денсаулықты қорғау шаралары, деректерді жинау, өңдеу және сақтау сияқты тақырыптарды қамтыды.
Тренингтер барысында қатысушылар инвентаризациялау және химиялық талдау үшін топырақ үлгілерін жинаудың екі әдістемесін қолданып, бұрынғы пестицидтерді сақтау орындарын аралады. Төрт облыстың (Түркістан, Атырау, Батыс Қазақстан және Алматы облыстары) өңірлік департаменттері жұмыс жоспарларын жасап, түгендеу процесінде әкімшілік және техникалық қолдау көрсетуге міндеттеме алды.
Оқыту бағдарламалары жергілікті атқарушы органдардан, Экология және табиғи ресурстар министрлігінен, Денсаулық сақтау министрлігінен, Ауыл шаруашылығы министрлігінен және үкіметтік емес ұйымдардан оң пікірлер алды. Осы ұйымдар өкілдерінің тренингтерге белсенді қатысуы олардың Қазақстандағы ескірген пестицидтермен және ластанған топырақтармен байланысты өзекті проблемаларды шешуге ұжымдық ниетті екенін көрсетті.
ФАО Қазақстанның басқа аймақтарында қосымша тренингтер өткізеді. Ескірген пестицидтерді түгендеу 2023 жылға дейін жалғасады. Жыл соңына дейін еліміздің түкпір-түкпірінен мәліметтер жинақталады. Ұлттық тізілімді құру осы қауіпті заттармен байланысты тәуекелдерді азайту бойынша тиімді стратегиялар мен практикалық жұмыстарды әзірлеуге берік негіз береді.
Жоба жайлы
Қазақстан пестицидтердің өмірлік циклін басқаруды жақсарту бойынша ФАО-ГЭФ бастамасына қосылды
1 of 5
Баспасөз мәлімдемесі
16 наурыз 2023
БҰҰ сарапшылары: соғыс қимылдары аймағынан қайтарылған балалар мен әйелдерді отанына қайтару және азаматтығын қалпына келтірудегі Қазақстанның тәжірибесі көптеген елдер үшін үлгі болмақ, деген пікірін білдірді
Бүгін елордада өткен конференцияда Еуропалық Одақ, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі, БҰҰ Балалар қоры (ЮНИСЕФ), «БҰҰ-әйелдер» құрылымы, ҚР ОАМ Балалар құқығын қорғау комитетінің өкілдері соғыс қимылдары жүріп жатқан аймақтан қайтарылған әйелдер мен отбасыларды оңалту және азаматтығын қалпына келтіру жөніндегі бірлескен жұмысын қорытындылады.
«Жусан» мен «Русафа» атты екі гуманитарлық операция барысында Қазақстанға қақтығыс аймақтарынан 188 әйел мен 522 баланы қоса алғанда, 725 адам қайтарылды. Көпшілігі – 12 жастан кіші балалар.
"Балалар мен әйелдерді оңалту және реинтеграциялау процесінде сектораралық тәсілді қолдану өзінің тиімділігін дәлелдеді, бұл халықаралық ұйымдармен бірлесіп жүзеге асырылатын бағдарламаның нәтижелерінен айқын көрінеді. Әр балаға жеке көзқарас және Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде балалардың мүдделерінің басымдығы оң нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Жалпы қазақстандық тәжірибе, сондай-ақ халықаралық ұйымдармен бірлесіп әзірленген жаңа тәсілдер мен ұсынымдар ел ішінде де, одан тыс жерлерде де мамандар үшін пайдалы болады деп үміттенеміз", - деп атап өтті Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Ерекше тапсырмалар жөніндегі Елшісі Талғат Қалиев.
Еуропалық Одақ бірлескен қаржыландыруымен, 2021 жылы Қазақстан Үкіметі, ЮНИСЕФ және "БҰҰ-Әйелдер" бірлесе балаларды және олардың отбасыларын қорғау және оларға әлеуметтік қызметтер мен білім берумен қамтамасыз етуге бағытталған Бағдарламаны іске қосты.
«Қазақстан – Сириядан да, Ирактан да өз әйелдері мен балаларын елге қайтарған аздаған елдердің бірі. Қазақстан Үкіметінің халықаралық ұйымдармен бірлесе отырып адамдарды елге қайтарумен қатар, балалар мен олардың отбасыларын оңалту және қалпына келтіру жөнінде ауқымды жұмыс жүргізілгеніне өте қуаныштымыз. Алдында осыған ұқсас міндеттер тұрған өзге елдер үшін Қазақстанның тәжірибесі аса құнды. Барлығының басым міндеттері балалардың құқытары мен мүдделерін қамтамасыз ету болуы тіс. Сондықтан біздің бірлескен міндетіміз – жүзеге асқан бағдарлама аясында балалардың және олардың отбасына жасалған оңтайлы өзгерістерді тұрақты ету», деп, Қазақстандағы ЮНИСЕФ өкілі Артур ван Дизен атап өтті.
Бірінші кезекте Еуразия ұлттық университетінің негізінде балалармен жұмыс істейтін мамандарды оқытуға және олардың біліктілігін арттыруға арналған ұлттық ресурстық орталық құрылды. Аталмыш орталықтың арқасында Атырау, Қарағанды, Павлодар, Түркістан және Шымкент қалаларындағы облыстық университеттермен байланыс орнатып, психологтарды кәсіби даярлау саласында тәжірибе алмасу бойынша бірлескен жұмыс жасауға мүмкіндік туды. Университеттер негізінде балалар мен отбасылардың білім беру, психологиялық-әлеуметтік қолдау көрсету және психикалық денсаулығы мәселелері бойынша ресурстық топтар құрылды.
250-ден астам мамандар мен практиктер әлеуметтік-психологиялық көмек көрсету, жұмыстың құқықтық мәселелері және этикалық қағидалары бойынша оқытылды, соның арқасында, 200-ден астам бала жақсартылған психологиялық-әлеуметтік және білім беру қызметтерін алды. Сонымен қатар, бұрынырақ жойылған және жоғалтылған отбасылық және әлеуметтік байланыстарды, саналы азаматтылық пен сәйкестікті қалпына келтіруге бағытталған «ұрпақтар арасындағы әңгімелер» әдісі әзірленіп, көпшілікке таныстырылды. Тарихты әңгімелеп айту арқылы аға буын балалармен тәжірибесімен бөліседі, қазақстандық қоғамда қалыптасқан этика, құндылықтар, мәдени нормалар және айырмашылықтарды үйретеді. Бүгінгі таңда Шымкент, Қарағанды, Жезқазған және Орал қалаларының мұғалімдері мен жергілікті атқару органдарынан құралған алғашқы топ осы әдіске оқытылды. Білім алушылар санын көбейту және әдісті ұзақ мерзімді перспективада қолдану мақсатында бейне-сабақтар әзірленді.
Оқытудың соңында мамандар қақтығыс аймақтарынан қайтып келген балалармен және олардың отбасымен жұмыс істеу жөніндегі практикалық оқу құралдарымен қамтамасыз етілді. Оқу құралдарында отанына қайтарылған отбасыларға өткен күндегі жаралы тәжірибемен және жаңа ортаға бейімделумен байланысты психологиялық жарақатты, эмоционалдық қиындықтарды және күйзелісті жеңуге қалайша көмектесуге болатыны жайлы егжей-тегжейлі ақпарат бар. Оқу құралы қазақстандық және халықаралық сарапшылардың күш-жігерімен халықаралық және этикалық нормаларға сай әзірленді. Кейс-менеджмент жүргізу және алғашқы психологиялық көмек көрсету жөнінде практикалық ұсыныстар берілген. Қажет болған жағдайда кейс-менеджер толыққанды консультациялық қолдау көрсете алады және еліне қайтарылған отбасыларды заң саласында көмек, медициналық қызмет және т.б. алуға жібере алады.
“Қақтығыс аймақтарынан келген балалар – ең алдымен, балалар. Олар бір де бір бала көрмеуі тиіс аса жаралаушы тәжибеден өтті. Еуропалық Одақ Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі, ЮНИСЕФ, «БҰҰ-әйелдер» құрылымы, Балалар құқығын қорғау комитеті, сонымен қатар жергілікті атқарушы органдар және үкіметтік емес ұйымдармен ынтымақтаса жұмыс істеуге қуанышты. Біздің бірлескен күш-жігеріміз психологиялық-әлеуметтік қызметтердің мемлекеттік жүйесін нығайтып қана қоймайды, балалардың алдынан жарқын болашақтың есігін аша отырып, олардың өмірін жақсартады”, деді Қазақстандағы Еуропалық Одақ Елшісі Кестутис Янкаускас мырза.
Балалардың өмірін қалыпқа келтіру және одан кейінгі бейімдеу олардың маргиналдану мен шеттетілуінен қорғай алады. Қайтап келген балалармен және олардың отбасымен «ұрпақтар арасындағы әңгімелер» әдісі аясында өткізілген кездесулер, әңгімелесу мен кеңесу өзінің тарихын, салт-дәстүрлері мен өзге де ұлттық-мәдение аспектілерді жақсырақ танып қана қоюға емес, мемлекеттегі отбасылық, әлеуметтік және өзге қатынастарда өз орнын табуға көмектеседі.
"Қазақстан Республикасы әлемде бұрын-соңды болмаған "Жусан" операциясын жүргізген алғашқы елдердің бірі болып табылады. Оның барысында елге 500-ден астам бала қайтарылды. Бүгін біз олардың жетістіктері туралы ақпарат алуға қуаныштымыз. Балалардың 51% - ы 4 пен 5-ке оқиды. Балалардың 30% - ы түрлі академиялық олимпиадалар мен шығармашылық конкурстардың қатысушылары мен жеңімпаздары атанды. Біз әрбір бала еліміздің мақтан тұтатын азаматы болып өсетініне шын жүректен сенеміз", - деді ҚР ОАМ Балалар құқықтарын қорғау комитетінің төрайымы Насымжан Оспанова
"Сирия мен Ирактан оралған әйелдер мен балалар негізгі адам құқықтарының бұзылуына тап болды. Қарулы қақтығыстарда ең көп зардап шеккендер-бейбіт тұрғындар арасындағы балалар мен әйелдер. Біз" БҰҰ — әйелдер" -де репатрианттармен және олардың отбасыларымен жұмыс істеуде гендерлік тәсілді енгізу, сондай-ақ осындай қақтығыстар мен олардың салдарын жариялау кезінде БАҚ мамандарының гендерлік сезімталдығын арттыру үшін азаматтық қоғам ұйымдарымен белсенді ынтымақтасамыз", - деді Қазақстандағы "БҰҰ-әйелдер" құрылымының өкілі Мария Доценко.
Конференцияға қатысушылар қақтығыс аймағынан қайтарылған балалар мен әйелдерді еліне қайтару және өмірлерін қалпына келтіру бойынша Қазақстанның озық тәжірибесінен негізгі қорытындылар мен ұсыныстар келтірді.
1 of 5
Баспасөз мәлімдемесі
16 наурыз 2023
ӘЖК67: Цифрландыру арқылы гендерлік теңдікті ілгерілетудегі Қазақстанның инновациялық тәсілі ӘЖЖК67
9 наурызда Қазақстан Республикасының Үкіметі мен ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның ұйымдастыруымен Қазақстандағы «БҰҰ-әйелдер» құрылымның қолдауымен «Ұрпақ теңдігі» форумының Іс-қимыл коалицияларының міндеттемелерін орындауды жеделдету үшін цифрландыру мен инновацияларды қолданудағы Қазақстанның тәжірибесі» атты іс-шара өтті.
ӘЖК67-дегі қазақстандық делегацияның құрамына ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның, ҚР Сыртқы істер министрлігінің өкілдері, сондай-ақ Қазақстандағы «БҰҰ-әйелдер» құрылымның және Қазақстандағы БҰҰДБ ұлттық сарапшылары кірді. Фото: Азиза Шужееваның жеке мұрағаты
Ілеспелі іс-шара барысында «Ұрпақ теңдігі» жаһандық форумы (GEF) шеңберінде міндеттемелерді орындауда ұлттық жетістіктер ұсынылды. 2021 жылы GEF шеңберінде Қазақстан гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимыл және экономикалық әділеттілік пен құқықтарды ілгерілету жөніндегі екі коалицияға қосылды, содан кейін гендерлік теңдік саласындағы алшақтықтарды жою бойынша бес міндеттеме алды. Қазақстанның GEF контекстіндегі міндеттемелері Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың әйелдер мен қыздарға қатысты зорлық-зомбылықты жоюға және әйелдердің экономикалық құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейтуге жәрдемдесуге бағытталған саясатына негізделген. Ілеспелі іс-шара барысында Қазақстан гендерлік теңдік саласындағы халықаралық міндеттемелерді орындау шеңберінде цифрландырудағы инновациялық тәсілдерді ұсынды.
Солардың бірі - Қазақстандағы «БҰҰ-әйелдер» құрылымның қолдауымен құрылған «Теңдік үшін әрекет ет» аймақтық виртуалды тәжірибе қоғамдастық яғни Орталық Азиядағы әйелдер мен қыздарға қатысты гендерлік теңдік пен зорлық-зомбылықты жою саласындағы озық тәжірибелерді алмасу платформасы болып табылды.
Аталмыш қауымдастық әртүрлі мемлекеттік құрылымдардың, парламентарийлердің, сарапшылардың және Орталық Азия мен Ауғанстан азаматтық қоғамының өкілдерінің қатысуымен жан-жақты пікірталастар үшін құрылған. 2021 жылдан бастап виртуалды қоғамдастық мүдделі тараптарды, сарапшылар мен белсенділерді Бейжің декларациясы мен іс-қимыл платформасын, сондай-ақ Орталық Азиядағы Әйелдер, бейбітшілік пен қауіпсіздік, Адам құқықтары және гендерлік теңдік мәселелері бойынша күн тәртібін іске асыру тәжірибесімен алмасу үшін жинайды. Платформаның арқасында 1000-ға жуық серіктес ынтымақтастықты нығайтып, білім мен дағдыларын алмасты.
Сонымен қатар, Қазақстан Орталық Азия мен Ауғанстан үшін ЕО-БҰҰ «Жарық сәулесі» бастамасының аймақтық бағдарламасына өз үлесін қосты.
Қазіргі уақытта Қазақстан БҰҰ электрондық үкіметінің даму индексінде 28-ші және 193 ел арасында Электрондық қатысу индексінде 15-ші орында.
«Бүгінде Қазақстан - адамдардың өмір сүру сапасын жақсартатын технологиялық шешімдерді қолданудың алдыңғы қатарында. Біз инновация үшін экожүйе жасап отырмыз. Astana Hub, біздің IT-стартаптарға арналған флагман - әлемнің түкпір-түкпірінен жас және талантты IТ мамандарын тарту үшін жомарт салықтық жеңілдіктер, визалық қолдау және басқа да артықшылықтар ұсынады. Ұсынған қызметтер арасында инновациялық мектептердегі әлемдік тәлімгерлердің қатысуымен қол жетімді тегін курстар да бар. Astana Hub технопаркінің әйелдер персоналының үлесі 61% құрайды, оның ішінде әйелдердің 63% - басшылық лауазымдарда қызмет етеді. IT-мектеп студенттердің 30% - дан астамын әйелдер құрайды», - деп атап өтті ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Бағдат Мусин.
Инновациялық және технологиялық тәсілдерді қолдану шеңберінде Қазақстан Үкіметі халықтың осал топтары өкілдерін әлеуметтік қолдауды жеңілдетуге арналған отбасының цифрлық картасын іске қосты. Отбасылық цифрлық карта - бұл 24 мемлекеттік органдар мен 30 дерек ресурстардан дерек жинақтайтын және мемлекеттік қызметтерді көрсету үшін азаматтардың әлеуметтік әл-ауқатының деңгейін анықтайтын цифрлық платформа.
«Бұл көмекке мұқтаж адамдардың «нақты бейнесін» білдіретін және мемлекеттік қолдау шараларын ұсынатын, өмірлік қиын жағдайдағы отбасыларға тұрақты мониторинг жүргізетін цифрлық платформа. Бұл бізге отбасының мәселелерін көруге және оларға бюрократиясыз қолдау мен қызмет ұсыныстары бар хабарламалар мен ескертулер жіберуге мүмкіндік береді», - деп атап өтті министр Мусин.
Қазақстандағы «БҰҰ-әйелдер» құрылымы отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алуға және анықтауға, сондай-ақ тұрмыстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерге арнаулы әлеуметтік қызметтерге қолжетімділікті кеңейтуге бағыттай отырып, аталмыш платформаның әзірлеуін қолдады. Әлеуметтік тәуекелдерді анықтау әдістемесі олардың басталуының алдын алу процесіне, оның ішінде әйелдерге қатысты кез келген зорлық-зомбылық әрекетіне және өмірлік қиын жағдайға тап болған адамдарды анықтауға негіз бола алады. Отбасылық цифрлық карта денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қызметтер, құқық қорғау органдары сияқты төрт саладағы гендерлік сезімтал көрсеткіштер арқылы жеке тұлғаның осалдық деңгейін бағалайды және болжайтын болады.
Әйелдер кәсіпкерлігін қолдау
Өткен жылы Қазақстанда әйелдер кәсіпкерлігін дамытудың 17 орталығы (ӘKДО) іске қосылды, бұл әйелдерге өз бизнесін бастауға немесе кеңейтуге мүмкіндік берді. «Атамекен» Ұлттық Кәсіпкерлер палатасының бұл жобасын Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі Ұлттық комиссия, ҚР Үкіметі, «БҰҰ-әйелдер», БҰҰДБ және Азия Даму Банкі қолдады. Білімге қол жеткізу, қаржы және желі бойынша кеңес беруден басқа, әйелдерге өз бизнесін цифрландыру және электрондық коммерция платформаларында іске қосу үшін қажетті құралдар мен білім беріледі.
«Әйелдер кәсіпкерлігін дамыту орталықтары 9 000 әйелге барлығы 26 386 түрлі қызмет көрсетті. Бұл жобаның ерекшелігі-әйелдердің қажеттіліктері бойынша қызмет көрсету. Оқу бағдарламаларының ішінде SMM маркетинг, маркетплейстерде бизнес жүргізу курстары ерекше танымал болды. Кәсіпкер әйелдер өз бизнесін цифрландыру, электрондық коммерция платформаларын пайдалану және әлеуметтік желілерде ілгерілету үшін қажетті білім алды», - деп атап өтті Әйелдер кәсіпкерлігін дамыту орталықтарының үйлестірушісі Нұргүл Мұсабекова.
Қарағандыдағы "Dignatera" цифрлық технологиялар орталығының негізін қалаушы Перизат Инкарбаева әйелдер кәсіпкерлігін дамыту орталығында оқудан өткеннен кейін қала әкімдігінің грантын жеңіп алды. Оның робототехника және нейротехнологияларды оқыту жобасы өзекті және сұранысқа ие деп танылды.
«ӘKДО арқасында мен әлеуметтік кәсіпкерлікке оқытудан өттім. Бүгінде біздің орталықта 150-ден астам бала оқиды, ал менің бизнесімнен түскен табыс екі есе өсті. Ең бастысы, балалардың цифрлық технологияларды үйренуге мүмкіндігі бар. Біздің орталық екі жылдан бері жұмыс істеп келеді. Осы екі жыл ішінде біз республикалық және халықаралық байқаулардың көптеген жеңімпаздарын дайындадық және оқытушылар үшін жаңа жұмыс орындарын аштық. Біз Қазақстанның ұлттық инновациялық орталығы ретінде қаланың дамуына өз үлесімізді қосқанымызды мақтан тұтамыз», - деп атап өтті кәсіпкер.
Сондай-ақ, ӘЖК67 аясында БҰҰ-ның Нью-Йорктегі (АҚШ) штаб-пәтерінде «Есік артында» қазақстандық цифрлық өнер көрмесі ашылды. Бұл Қазақстандағы тұрмыстық зорлық-зомбылықпен күресуге арналған әлеуметтік арт-жоба. Зорлық-зомбылықтан аман қалған бес әйелдің хикаясы заманауи өнер тілімен баяндалады. Коллекцияның барлық өнер нысандарын қазақстандық суретшілер жасаған. Барлық экспонаттар NFT платформасында блокчейн пішімінде де орналастырылған және оларды сатудан түскен қаражат зорлық-зомбылық құрбандары болған әйелдерді қолдау орталықтарына жұмсалады. Осы жоба - өзекті әлеуметтік мәселелерге назар аудару үшін смарт шешімдер мен DOOH экожүйелерін қолданатын қазақстандық CITIX компаниясының әлеуметтік бастамасы. Көрмені Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі «БҰҰ-әйелдер» құрылымның қолдауымен ұйымдастырылған.
«ӘЖК67-де қазақстандық делегация қоғамның игілігі үшін және халықтың осал топтарын қолдау үшін цифрлық технологияларды пайдаланудың үздік ұлттық тәжірибелерімен бөлісті. Қазақстанның ӘЖК67 іс-шарасында еліміздің негізгі жетістіктері, атап айтқанда, экономикалық әділеттілік пен құқықтар және гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы жөніндегі «Ұрпақ теңдігі» жаһандық форумының Іс-қимыл коалициялары шеңберінде өз міндеттемелерін белсенді орындауда цифрлық технологияларды пайдалану ұсынылды. Гендерлік зорлық-зомбылық мәселесі туралы хабардарлықты арттыруға арналған қазақстандық суретшілердің тамаша туындылары бүгінде жаһандық алаңда ұсынылған және барлық қатысушы елдердің делегаттары үшін қолжетімді», - деп атап өтті Қазақстандағы "БҰҰ-әйелдер" құрылымның өкілі Мария Доценко.
1 of 5
Latest Resources
1 / 11
Ресурстар
04 қыркүйек 2020
1 / 11