Оқиға
29 мамыр 2026
Қазақстандық бітімгер БҰҰ штаб-пәтерінде Даг Хаммаршельд медалімен марапатталады
Біріккен Ұлттар Ұйымы Бітімгерлерінің халықаралық күні жыл сайын 29 мамырда аталып өтіп, БҰҰ-ның бітімгершілік операцияларында қызмет ететін әйелдер мен ерлерге құрмет көрсетіледі, сондай-ақ бейбітшілік жолында қаза тапқандар еске алынады.Биыл, 2026 жылғы 5 маусым күні Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде арнайы рәсім өтеді. Онда Бас хатшы Антониу Гутерриш бітімгерлерді еске алып, гүл шоғын қояды және қызметтік міндетін орындау кезінде қаза тапқан 68 әскери, полиция және азаматтық бітімгерге Даг Хаммаршельд медалі қайтыс болғаннан кейін табысталатын рәсімге төрағалық етеді. Олардың ішінде 59 бітімгер 2025 жылы қаза тапқан.Даг Хаммаршельд медалімен қайтыс болғаннан кейін марапатталатын бітімгерлер қатарында Қазақстан өкілі де бар – 2025 жылғы қазанда Оңтүстік Судандағы БҰҰ миссиясында қызмет ету кезінде қаза тапқан подполковник Асқар Мұхамедрысұлы.Бүгінде 50 мыңнан астам азаматтық, әскери және полиция бітімгері БҰҰ туы астында әлемнің ең күрделі аймақтарында қызмет атқаруда. Қақтығыстар барған сайын бытыраңқы, ұзаққа созылған сипат алып, цифрлық құралдарды теріс пайдалану мен зиянды ақпараттың таралуы секілді жаңа қатерлермен күрделене түсуде. Қазіргі уақытта 118 мемлекет БҰҰ-ның 11 бітімгершілік миссиясына әскери және полиция қызметкерлерін ұсынады.Қазақстан алғаш рет БҰҰ бітімгершілік қызметіне 2014 жылы үлес қосты. Бүгінде Қазақстан БҰҰ бітімгершілік операцияларына қатысушы елдер арасында 51-орында тұр. Қазіргі таңда Қазақстан Орталық Африка Республикасы, Конго Демократиялық Республикасы, Ливан, Таяу Шығыс, Оңтүстік Судан және Батыс Сахарадағы БҰҰ миссияларына 153 әскери және полиция қызметкерін жіберіп отыр.Өз үндеуінде Бас хатшы Антониу Гутерриш: «Осы халықаралық күні біз бұрыңғы және қазіргі бітімгерлерге құрмет көрсетіп, олардың қызметін қолдау мен нығайтуға деген ортақ жауапкершілігімізді растаймыз. Біз 1948 жылдан бері, соның ішінде өткен жылы қаза тапқан 59 бітімгерді қоса алғанда, өмірін жоғалтқан шамамен 4500 бітімгердің рухына тағзым етеміз. Ешкім бейбітшілік жолында қызмет етіп жүріп қаза таппауы тиіс. Бітімгерлерге жасалған шабуылдар халықаралық гуманитарлық құқықтың өрескел бұзылуы болып табылады, сондықтан мүше-мемлекеттер БҰҰ қызметкерлерінің қауіпсіздігі мен қорғалуын әрдайым қамтамасыз ету жөніндегі міндеттемелерін орындауы қажет. Шиеленістер күшейген заманда бітімгершілік тұрақтылық пен үмітті қалпына келтірудің тиімді әрі үнемді тәсілі болып қала береді. Алайда бұл үшін тұрақты саяси қолдау мен сенімді қаржылық қамтамасыз ету қажет», - деп атап өтті.Бас хатшы сондай-ақ 2025 жылғы «Әскери гендерлік мәселелер жөніндегі жыл қорғаушысы» марапатын Ливандағы БҰҰ Уақытша күштерінде (UNIFIL) қызмет ететін Үндістан өкілі майор Абхилаша Барак және «Жылдың әйел полиция қызметкері» марапатын UNMISS миссиясында қызмет еткен Германия өкілі Штефани Кёнигс ханымдарға табыстайды.«Қақтығыстар күшейіп, ресурстар азайып жатқан кезеңде БҰҰ бітімгерлері бейбіт тұрғындарды қорғауды, зорлық-зомбылықтың ушығуына жол бермеуді және әлемнің ең қиын аймақтарында үміт отын сақтауды жалғастыруда. Бітімгершілікке инвестиция салу – тұрақтылыққа, алдын алуға және бейбітшілік мүмкіндігіне инвестиция салу деген сөз», – деді Бітімгершілік операциялар жөніндегі Бас хатшының орынбасары Жан-Пьер Лакруа.Бас Ассамблея бұл күнді 2002 жылы бекітті. 29 мамыр күні 1948 жылы Қауіпсіздік Кеңесі Таяу Шығыстағы алғашқы БҰҰ бітімгершілік операциясы – БҰҰ Бітімді бақылау ұйымын құрған күн ретінде таңдалды.